Metoda obserwacji śluzu (przy użyciu przyrządów optycznych)

Następnie preparat ocenia się, patrząc pod mocne źródło światła (w zależności od aparatu może to być słońce czy też żarówka). Aparaty służące do oceny krystalizacji śluzu szyjkowego i śliny posiadają załączone ulotki z wzorcami krystalizacji. Porównując obraz oglądany w minimikroskopie z wzorcem, możemy ocenić czy mamy do czynienia z dniem płodnym czy niepłodnym.

Wyniki badań mogą być zniekształcone przez:
w przypadku badania śliny:
- stany zapalne - błony śluzowej jamy ustnej, migdałków, zmiany zapalne okołozębowe;
- spożycie alkoholu, palenie tytoniu przed badaniem;
- płukanie jamy ustnej krótko przed badaniem;
- inne;
w przypadku badania śluzu szyjki macicy;
- stany zapalne narządów płciowych;
- stany po aborcji, porodzie, uszkodzeniu szyjki macicy;

Do zalet tej metody należą:
prostota wykonania badania oraz możliwość przeprowadzenia badania w dowolnej sytuacji.